Wat is salicylzuur eigenlijk precies?

1 april 2020
Salicylzuur behoort tot de groep van pijnstillende, koortswerende en ontstekingsremmende middelen. Het werd voor het eerst beschreven in de achttiende eeuw door Richard Stone. Deze predikant ontdekte dat infusies van schietwilgschors koorts konden genezen.

Salicylzuur is een stof met keratolytische en antimicrobiële eigenschappen. Meestal wordt het door deskundigen voor dermatologische doeleinden gebruikt. Dit komt omdat het in staat is om de vernieuwing van de huid te bevorderen en besmetting door bacteriën en schimmels te voorkomen.

Ook kan het de vettigheid van de huid reguleren en dienst doen als een ontstekingsremmend middel. Deskundigen stellen dat dit middel dus van fundamenteel belang is om het uiterlijk van de verouderde huid te verbeteren.

Waar komt salicylzuur vandaan?

Het sap van een blaadje wordt in een flesje gegoten

Het schors van de schietwilg, Salix alba, bevat een stof die bekend staat als salicine. Daar komt salicylzuur vandaan. Dit hydroxyzuur komt echter ook voor in andere planten zoals berken- en wintergroene bladeren.

Salicylzuur behoort tot de groep van pijnstillende, koortswerende en ontstekingsremmende middelen. Het werd in de achttiende eeuw voor het eerst beschreven door Richard Stone. Deze predikant ontdekte dat infusies van het schors van de schietwilg koorts konden genezen.

Medische deskundigen synthetiseerden deze stof voor het eerst in 1899. Daarna gebruikten ze het om kinine te vervangen om koorts en pijn oraal onder controle te houden. Een van de metabolieten was salicylzuur. Dit zuur kan ook uitwendig gebruikt worden.

Acties en effecten van salicylzuur

Het effect van salicylzuur op de huid houdt verband met de huidstructuur. Salicylzuur beïnvloedt de samenhang tussen keratinocyten, een soort cel, en de huid. Zo werkt dit zuur als keratolytisch (exfoliant) en antimicrobieel in concentraties van 5 tot 10%.

Ook schijnt het een direct ontstekingsremmend effect te hebben. Dit is echter nog niet bevestigd. Bij lagere concentraties, tussen 1 en 3%, werkt het als keratoplastisch.

Keratoplastische stoffen zijn stoffen die de regeneratie van de hoornlaag bevorderen en defecte keratinisatie normaliseren. Keratolytica zijn stoffen die de vernietiging van het hoornvlies kunnen veroorzaken of de dikte ervan kunnen verminderen.

Bovendien is het belangrijk op te merken dat salicylzuur vetoplosbaar is. Dit betekent dat het kan worden gemengd en opgelost in bestaande vetten in de epidermis en het talg dat vastzit in de follikels. Wanneer het in de lipide gebieden van de huid wordt ingebracht, exfolieert het deze.

Lees ook:
Een eind maken aan een droge huid met 5 natuurlijke remedies

Indicaties

De epidermis en dermis van de huid

Over het geheel genomen zijn er negen belangrijke indicaties voor deze stof:

  • Keratolytisch. In de concentraties die we hierboven hebben genoemd, gebruiken artsen dit voor de behandeling van gewone, platte en plantaardige wratten.
  • Keratoplastisch. Artsen gebruiken het in een concentratie van 0,5% aan de rand van atonische zweren.
  • Fotoschadelijk. Soms gebruiken deskundigen het om actinische keratose en zonnevlekken op de rug van de handen en onderarmen te herstellen.
  • Fotobeschermend. In dit geval werkt het als een chemisch filter.
  • Schimmelwerend. Ook bevordert het de penetratie van uitwendige schimmelwerende middelen.
  • Verdovend. Het heeft een zeker verdovend effect. Dit komt, omdat het de synthese van prostaglandinen beïnvloedt, stoffen die gerelateerd zijn aan pijn. Medische deskundigen geven het bijvoorbeeld om de pijn van een maagzweer te verlichten.
  • Pijnstillend. Sommige salicylzuurderivaten worden gebruikt om slijmbeursontsteking en spierpijn te verlichten.
  • Antipuritisch. Het verlicht jeuk.
  • Ontstekingsremmend. Net als de pijnstillende en verdovende werking, komt de ontstekingsremmende werking voort uit het vermogen om de synthese van prostaglandine te remmen.

Misschien ook interessant:
Drie medicinale remedies voor allergieën

Bijwerkingen van salicylzuur

Zoals bij alle andere chemische stoffen en geneesmiddelen kan ook salicylzuur een aantal schadelijke effecten veroorzaken, waaronder de volgende:

  • Toxiciteit door systemische absorptie. Wanneer de stof in de bloedbaan terechtkomt, kan het enkele problemen veroorzaken zoals misselijkheid en braken.
  • Antimitotisch en teratogeen. Dit betekent dat het de celdeling en foetussen beïnvloedt. Daarom raden deskundigen zwangere vrouwen af om het te gebruiken.
  • Allergische reacties. Mensen die allergisch zijn voor deze stof moeten het niet gebruiken, omdat het kan leiden tot ernstige complicaties.
  • Psychische klachten. Deze bijwerkingen komen minder vaak voor.

Conclusie

Deskundigen bevelen salicylzuur aan voor veel verschillende dingen, omdat ze stellen dat het relatief veilig en effectief is.

  • Bashira S, Drehera F, Chewa A. Cutaneous bioassay of salicylic acid as a keratolytic; International Journal of Pharmaceutics 2005 (292): 187-194
  • Rougier A. Efficacy and safety of a new salicylic acid derivative (LHA) alone or as a complement of tretinoin in acne treatment. J Am Acad Dermatol, 2007 Feb (56) 2 sup 2: AB15.
  • Bari AU, Igbal Z, Rahman SB; Superficial chemical peeling with salicylic Acid in facial dermatoses. J Coll Physicians Surg Pak. 2007 Apr;17(4):187-90.