Wat zijn voedselwoestijnen en wat is hun effect op de gezondheid?

Misschien heb je wel eens gehoord over voedselwoestijnen. Dit is een probleem dat sommige bevolkingsgroepen treft. Kijk eens naar de gevolgen ervan en hoe je het kunt aanpakken.
Wat zijn voedselwoestijnen en wat is hun effect op de gezondheid?

Laatste update: 09 augustus, 2022

Toegang tot voedsel is in veel landen een kwestie die steeds hoger op de politieke agenda komt te staan. Daarnaast is de manier waarop de aankoop van voedsel de gezondheid van de mensen beïnvloedt een punt van zorg vanuit het oogpunt van sociale en gezondheidsinstellingen. Aan deze prioriteiten is aandacht besteed sinds de jaren 1990, toen het begrip voedselwoestijnen opdook.

Voedselwoestijnen zijn geografische gebieden waar de bevolking geen toegang heeft tot gezond voedsel. In deze gebieden kunnen gezinnen geen vers en voedzaam voedsel kopen, maar wel sterk bewerkte producten met lege calorieën, die hun gezondheidstoestand aantasten.

Als je meer wilt weten over voedselwoestijnen en hoe ze het lichaam beïnvloeden, blijf dan dit artikel lezen. Je zult zien hoe een sociaal probleem uit het verleden ook in het heden nog aanwezig is.

Wat zijn voedselwoestijnen en wat is hun geschiedenis?

Sinds de jaren ’90 (Engelse link) zijn problemen die voortkomen uit de beschikbaarheid van voedsel een zorg geworden voor academici en regeringen over de hele wereld. Het Verenigd Koninkrijk stelde vast dat er voedseltekorten waren voor bepaalde kansarmen in grote Britse steden.

Het meest dramatische aspect hierbij was de vaststelling dat deze situatie van sociale uitsluiting het dieet van de bewoners conditioneerde. Alles hing af van de financiële situatie van de persoon en de buurten, en dit beïnvloedde indirect hun gezondheid.

Hoe worden deze gebieden gedefinieerd?

De term wordt door academici, beleidsmakers en buurtgroepen gebruikt om dichtbevolkte stedelijke gebieden te beschrijven waar de bewoners geen toegang hebben tot een betaalbaar en gezond dieet.

Overheidsrapporten (Engelse link) hebben verklaard dat voedselwoestijnen de volksgezondheid kunnen schaden doordat ze de beschikbaarheid en betaalbaarheid van gezondheidsbevorderende voedingsmiddelen beperken.

In het kader van uitgevoerd beleid worden adequate voedselvoorzieningen voor mensen met een laag inkomen of die in arme buurten wonen aangemoedigd.

Volgens het USDA (U.S. Department of Agriculture (Engelse link) wonen meer dan 13 miljoen mensen in de Verenigde Staten in deze geografische gebieden. Dit betekent natuurlijk ook een milieu-gezondheidsprobleem dat het leven van gezinnen generaties lang kan beïnvloeden .

De kans is groot dat een voedselwoestijn ontstaat in een gebied met een lage koopwaarde. In deze streken wemelt het van de fastfood-restaurantketens, goedkoop vlees, voedingsmiddelen rijk aan vet, suiker en zout, en ultra-bewerkte voedingsmiddelen.

Het is bewezen dat de consumptie van deze producten chronische ziekten kan veroorzaken die met slechte voeding te maken hebben, zoals de volgende:

Kenmerken van voedselwoestijnen

Fastfood
Fastfood-outlets zijn er in overvloed in gebieden die voedselwoestijnen zijn, waardoor het aanbod van kwaliteitsvoedsel verarmt.

De USDA stelde enkele kenmerken vast die helpen bepalen of een gebied als een voedselwoestijn beschouwd kan worden (Engelse link). Bovenal wordt rekening gehouden met armoede, die minstens 20% van de bevolking moet bedragen , waardoor de aanschaf van gezond voedsel van hoge kwaliteit onmogelijk zou zijn.

Een andere factor heeft te maken met de afstand die aanwezig is tussen 33% van de bevolking en de dichtstbijzijnde kruidenier. Om een plattelandsgebied tot voedselwoestijn te verklaren, moet het meer dan 10 mijl ver zijn; in stedelijke gebieden meer dan 1 mijl.

Toegang tot een voertuig of openbaar vervoer voor vervoer naar supermarkten telt ook mee. In dit verband meldt de USDA dat meer dan 2 miljoen huishoudens in de Verenigde Staten geen vervoer hebben.

Hoewel het tegenstrijdig lijkt, bevindt 82% van de voedselwoestijnen zich in stedelijke gebieden. Dit is vooral het geval in steden waar de kosten voor levensonderhoud zo hoog zijn dat handelaars geneigd zijn andere plaatsen te zoeken om te investeren.

Nog een interessant artikel voor jou:
Waar draait het om bij een gezond voedingspatroon?

Gevolgen van voedselwoestijnen voor de gezondheid

Pizza
Ondervoeding bij kinderen leidt tot een verminderde groei en cognitieve ontwikkeling.

Net als in een woestijn kan de beperkte beschikbaarheid van vers en gezond voedsel een grote invloed hebben op de menselijke gezondheid. Laten we de gevolgen eens bekijken.

Overgewicht en zwaarlijvigheid

Zwaarlijvigheid is het grootste gezondheidsprobleem dat samenhangt met de aanwezigheid van voedselwoestijnen. Dit komt doordat een slechte toegang tot gezond voedsel de consumptie van bewerkt, suikerrijk en geraffineerd voedsel bevordert. Die zijn goedkoper, maar verhogen op lange termijn het aantal calorieën en vetafzettingen.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schatte in 2016 dat 39% van de volwassenen te zwaar zou zijn en 13% zwaarlijvig. Bovendien verhogen beide aandoeningen het risico op niet-overdraagbare ziekten zoals:

  • diabetes type 2
  • hartproblemen
  • beroertes
  • osteoartritis
  • het metabool syndroom
  • enzovoort

Daarnaast kan zwaarlijvigheid, vanuit het oogpunt van de volksgezondheid, generatiegebonden zijn (Engelse link), want de kinderen van zwaarlijvige mensen lopen meer kans om in de toekomst ook zwaarlijvig te worden.

Het kan de groei en ontwikkeling van kinderen beïnvloeden

Slechte eetgewoonten hebben niet alleen invloed op de goede voeding van volwassenen, maar ook op die van opgroeiende kinderen. Bepaalde voedingsstoffen zijn essentieel voor een goede ontwikkeling van de hersenen tijdens de vroege kinderjaren. IJzer, vitamine A, en jodium (Engelse link) zijn essentieel voor de cognitieve gezondheid en het immuunsysteem.

Bovendien begint de invloed van een goede inname van voedingsstoffen op de ontwikkeling van zuigelingen al in de baarmoeder. Zo kan een tekort aan foliumzuur in de vroege stadia van de zwangerschap leiden tot aangeboren afwijkingen.

Verhoogt het risico op voedselallergieën

Voedselwoestijnen vormen een risico voor mensen die aan voedselallergieën lijden. Meer dan 15 miljoen Amerikanen lijden eraan en veel ervan zijn levensbedreigend.

Kleurstoffen, smaakstoffen, nitrieten, sulfieten, of andere additieven in ultra-bewerkte voedingsmiddelen zijn allergenen. Deze soorten producten overheersen in winkels van voedselwoestijnen.

Verse en gezonde levensmiddelen die in grote supermarktketens verkrijgbaar zijn, zijn veiliger voor consumptie en brengen mensen die aan deze aandoening lijden minder in gevaar.

Aan de andere kant is er in voedselwoestijnen met dieetbeperkingen, zoals lactose-intolerantie of glutenallergie, geen ruime keuze aan producten die vervanging mogelijk maken. Als er al substituten bestaan, kunnen de kosten ervan tot 37% hoger liggen dan in een gewone supermarkt.

Hoe het probleem van voedselwoestijnen aan te pakken?

De Centers for Disease Control and Prevention (Engelse link) (CDC) beveelt een paar methoden aan om voedselwoestijnen aan te pakken en te voorkomen:

  • Zet plaatselijke boerenmarkten op.
  • Aanleg van gemeenschapstuinen.
  • Investeer in en verbeter het openbaar vervoer om verplaatsing van voedselwijken naar de gezonde markt mogelijk te maken.
  • Verbeter de plaatselijke wetgeving om grote en kleine investeerders in supermarkten en gezonde voeding naar woestijnen te lokken.

Ondanks deze maatregelen zijn er ingesleten winkelgewoonten, gewoonten, en budgetaanpassingen binnen gezinnen waarmee ook rekening gehouden moet worden. Daarom zijn naast de vastgestelde maatregelen ook andere maatregelen nodig, zoals voorlichting en voedingsbegeleiding.

Ook de tradities en familieculturen van elke gemeenschap moeten gerespecteerd worden. Het aanpakken van voedselwoestijnen is dan ook een zware taak die de inzet van alle betrokkenen vereist. Wellicht ook interessant voor jou

De gezondste alternatieven voor ongezonde voedingsmiddelen
Gezonder Leven
Lees het op Gezonder Leven
De gezondste alternatieven voor ongezonde voedingsmiddelen

Het is echter mogelijk dat je fouten maakt door ongezonde voedingsmiddelen te kiezen zonder het zelf te beseffen. Kies voor voldoende fruit en groe...