Hoe kanker zich ontwikkelt: een gedetailleerde uitleg

29 september, 2020
Kanker staat bekend om de multifactoriële aard. Met andere woorden, er zijn veel componenten die een belangrijke rol spelen bij iemand die deze ziekte ontwikkelt. In het volgende artikel beschrijven we deze componenten gedetailleerd.

Kanker is een term die verwijst naar een groep ziekten die worden gekenmerkt door de snelle en ongecontroleerde proliferatie van cellen in het lichaam. Heb je je ooit afgevraagd hoe kanker zich ontwikkelt?

Deze ziekte ontwikkelt zich doordat de cellen waaruit een orgaan bestaat veranderingen ondergaan in hun genetisch materiaal of in de eiwitten die uit deze genen voortkomen. Tegelijkertijd kan de oorsprong van deze veranderingen erfelijk of sporadisch zijn (spontane verschijning).

Er zijn stoffen die in staat zijn om de processen te versnellen, die dan leiden tot een bepaald soort kanker. Deze stoffen staan bekend als kankerverwekkende stoffen en maken deel uit van de risicofactoren voor het lijden aan een of andere vorm van kanker.

Hoe kanker zich ontwikkelt

Kanker begint in een cel. Deze cel, gezien de verandering van zijn functies, ontsnapt aan biologisch opgelegde controles, verdeelt zich en groeit vervolgens oncontroleerbaar in een willekeurig deel van het lichaam. Dit proces is volledig verbonden met genen, omdat kanker behoort tot de categorie van genetische ziekten.

Genen dragen de juiste instructies om de eiwitten te produceren die het gedrag van elke cel in ons lichaam bepalen. Er zijn genen, proto-oncogenen en genen die kanker onderdrukken.

  • Proto-oncogenen zijn de genen die verantwoordelijk zijn voor het stimuleren van cellulaire deling als een fundamentele functie voor het leven. De ontwikkeling van baby’s tijdens de zwangerschap en de genezing van wonden zijn beide afhankelijk van proto-oncogenen.
  • Onderdrukkingsgenen daarentegen zijn verantwoordelijk voor het tegengaan van bovengenoemde processen.

Elke verandering in de balans tussen de functies van proto-oncogenen en de onderdrukkingsgenen van kanker veroorzaakt onregelmatigheden binnen het cellulaire controlesysteem.

Deze onevenwichtigheid kan leiden tot een toename van de productie van een eiwit dat bestemd is voor celgroei. Dit veroorzaakt tegelijkertijd ook de proliferatie van een soort abnormale cel.

Een ander geval kan leiden tot de productie van een eiwit met abnormale kenmerken, die de schade aan een cel niet kunnen herstellen. Dit beïnvloedt een specifiek orgaan.

Misschien ook interessant:
Symptomen en behandeling van schildklierkanker

Een afbeelding van kankercellen

Hoe kanker zich ontwikkelt: risicofactoren

Kanker is multifactorieel van aard. Met andere woorden, er zijn veel componenten die een belangrijke rol spelen in de personen die dit soort ziekte ontwikkelen. Toch heeft de wetenschap factoren kunnen identificeren die de kans (risico) op het lijden aan tenminste één soort kanker vergroten. Deze factoren worden risicofactoren genoemd.

Wij kunnen het begrip risicofactoren beter begrijpen door te kijken naar de definitie die door de Wereldgezondheidsorganisatie wordt gegeven: “Elke eigenschap, kenmerk of blootstelling van een individu die zijn of haar kans op het lijden aan een ziekte of letsel vergroot.”

Vanuit dit perspectief kunnen de risicofactoren blootstelling aan chemische producten, persoonlijke gewoonten, of het werk dat een persoon verricht. Deskundigen beschouwen familiegeschiedenis (een direct familielid dat kanker heeft gehad) vaak als een van de belangrijkste risicofactoren voor erfelijke kanker.

Hoe kanker zich ontwikkelt: de mechanismen

Om de veranderingen die van invloed zijn op de genen die verantwoordelijk zijn voor kanker te laten ontstaan, moeten verschillende processen plaatsvinden. Onder deze processen kunnen we de volgende vinden:

  • blootstelling aan carcinogene stoffen
  • spontane genetische fouten tijdens de celgroei
  • erfelijke genetische mutaties

We kunnen verwijzen naar de eerste twee hierboven genoemde processen als sporadische kanker, die allemaal dezelfde bijzonderheid hebben. De genetische veranderingen die hun oorsprong vormen, hangen namelijk voor 80% af van de blootstelling aan omgevingsrisicofactoren zoals:

  • infecties
  • straling
  • chemicaliën

Lees ook:
Gewoontes die je huid tegen kanker helpen beschermen

Erfelijke kanker

Als het gaat om erfelijke genetische mutaties, kunnen we dit erfelijke kanker noemen. Erfelijke kanker is, zoals de naam al zegt, een erfelijke aandoening. Het betekent dat familieleden een groter risico lopen om bepaalde vormen van kanker te ontwikkelen.

Kanker komt relatief vaak voor. In de Verenigde Staten zullen naar schatting een op de drie mensen aan een bepaald soort kanker komen te lijden. Dit betekent dat het niet ongewoon is voor meer dan één persoon in dezelfde familie om kanker te ervaren.

Het is echter belangrijk om erop te wijzen dat het feit dat er meer dan één geval van kanker in dezelfde familie bestaat, niet noodzakelijkerwijs erfelijke kanker betekent.

Wanneer veel gevallen van kanker in dezelfde familie verschijnen, heeft het vaak te maken met blootstelling. Met andere woorden, de familieleden zijn blootgesteld aan dezelfde gemeenschappelijke risicofactor, bijvoorbeeld tabak.

Met dit alles in het achterhoofd, kunnen we zeggen dat erfelijke kanker het volgende omvat:

  • dezelfde vorm van kanker verschijnt in meer dan één gezinslid
  • kanker verschijnt op een andere leeftijd dan normaal (bijvoorbeeld borstkanker bij een 20-jarige vrouw)
  • meer dan één soort kanker ontwikkelt zich bij dezelfde persoon (een vrouw met borstkanker en eierstokkanker)
  • kanker verschijnt in beide organen in een paar (beide borsten, beide eierstokken, beide nieren)
  • kanker verschijnt in meerdere generaties van dezelfde familie
Een kankerdiagnose en bloedtests

Samenvatting

De term kanker groepeert een reeks ziekten met een gemeenschappelijke eigenschap. Die gemeenschappelijke eigenschap is de snelle en ongecontroleerde proliferatie van cellen in het lichaam. Tegelijkertijd kan dit ook verband houden met omgevingsfactoren, levensstijlen en een familiegeschiedenis van deze ziekte.

  • National Institutes of Health (US); Biological Sciences Curriculum Study. NIH Curriculum Supplement Series [Internet]. Bethesda (MD): National Institutes of Health (US); 2007. Understanding Cancer. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20362/
  • Cooper GM. The Cell: A Molecular Approach. 2nd edition. Sunderland (MA): Sinauer Associates; 2000. The Development and Causes of Cancer. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK9963/
  • InformedHealth.org [Internet]. Cologne, Germany: Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG); 2006-. How do cancer cells grow and spread? 2013 Nov 6 [Updated 2019 Jun 19]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279410/
  • Sarkar S, Horn G, Moulton K, et al. Cancer development, progression, and therapy: an epigenetic overview. Int J Mol Sci. 2013;14(10):21087–21113. Published 2013 Oct 21. doi:10.3390/ijms141021087
  • Blackadar CB. Historical review of the causes of cancer. World J Clin Oncol. 2016;7(1):54–86. doi:10.5306/wjco.v7.i1.54
  • Casás-Selves M, Degregori J. How cancer shapes evolution, and how evolution shapes cancer. Evolution (N Y). 2011;4(4):624–634. doi:10.1007/s12052-011-0373-y