Gezwollen enkels en voeten: oorzaken en preventie

Gezwollen enkels en voeten komen vaak voor en meestal is er dan ook geen reden voor paniek, vooral wanneer je lange tijd gewandeld of rechtop gestaan hebt. Wanneer je enkels en voeten echter langere tijd gezwollen blijven of wanneer er naast de zwelling ook andere symptomen optreden, kan dit een aanwijzing zijn voor een serieuzer gezondheidsprobleem. In dit artikel doen we enkele van de redenen voor gezwollen enkels en voeten uit te doeken.

Complicaties bij een zwangerschap

Gezwollen enkels en voeten tijdens een zwangerschap zijn heel normaal. Wanneer de zwelling echter plots of buitensporig optreedt, kan dat een symptoom zijn van pre-eclampsie, een aandoening waarbij de bloeddruk stijgt en er proteïnen in de urine worden aangetroffen na week 20 van de zwangerschap. Wanneer je zo’n buitensporige zwelling opmerkt of wanneer er nog andere symptomen optreden, zoals bijvoorbeeld buikpijn, hoofdpijn, verminderde urineproductie, misselijkheid of braken of veranderingen in je gezichtsvermogen, is het het beste meteen een dokter raad te plegen.

Voet- of enkelletsels

Gewonde Voet

Uiteraard kan voet- of enkelletsel ook tot een zwelling leiden. Verstuikte enkels komen het vaakst voor en doen zich voor wanneer een laesie of verkeerde stap ervoor zorgt dat de ligamenten in de enkel verder uitgerekt worden dan ze normaal zouden doen. Om de zwelling als gevolg van voet- of enkelletsel te doen afnemen, moet je rusten en vermijden dat je op de getroffen voet steunt. Houd voldoende ijs tegen de pijnlijke plaats, wikkel de enkel of voet in met een drukverband en leg je voet op een verhoging, bijvoorbeeld een kussen of een stoel. Wanneer de pijn of de zwelling echter ondraaglijk zijn of wanneer deze niet verbeteren na de verzorging thuis, raadpleeg je het beste een dokter.

Lymfoedeem

Lymfoedeem is het resultaat van een opeenhoping van lymfatische vloeistof in het weefsel. De reden hiervoor is de afwezigheid van of problemen met het lymfatische systeem of de verwijdering van de lymfeklieren. Lymfe is een vloeistof rijk aan proteïnen, die normaal door een uitgebreid web van aders en capillaire buisjes loopt. Deze wordt gefilterd door de lymfeklieren, die daar de ongewenste substanties zoals bacteriën vasthouden en verwijderen.

Wanneer er zich in de aders of de lymfeklieren een probleem voordoet, kan de doorstroom van de vloeistof geblokkeerd worden. Indien dit probleem niet behandeld wordt, kan lymfe ophopen, waardoor wonden minder snel genezen en infecties kunnen optreden. Lymfoedeem komt vaak voor na radiotherapie of de verwijdering van lymfeklieren bij kankerpatiënten. Wanneer je een behandeling voor kanker hebt ondergaan en zwelling waarneemt, bel dan meteen je dokter.

Onvoldoende werking van de aders

Gezwollen Voeten

Gezwollen enkels en voeten zijn vaak een vroeg symptoom van veneuze insufficiëntie, een aandoening waarbij het bloed niet voldoende opwaarts beweegt vanuit de aders in de benen en voeten naar het hart. Normaal gezien zorgen de eenrichtingskleppen in de aders voor deze opwaartse stroom.

Wanneer deze kleppen beschadigd of verzwakt zijn, wordt het bloed dat naar beneden gefilterd is door de aders en bepaalde vloeistoffen vastgehouden in de onderste ledematen, voornamelijk de enkels en de voeten. Chronische veneuze insufficiëntie kan tot verkleuring van de huid, huidzweren en infecties leiden. Wanneer je symptomen van veneuze insufficiëntie opmerkt, raadpleeg dan meteen je dokter.

Infectie

Zwelling in de voeten of enkels kan ook een teken zijn van een infectie. Mensen die lijden aan diabetische neuropathie of andere problemen met de zenuwen in de voeten, ontwikkelen makkelijker infecties aan de voeten. Wanneer je dus een diabetespatiënt bent, is het belangrijk dagelijks je voeten te controleren op blaren en huidzweren, aangezien de schade aan de zenuwen ervoor kan zorgen dat je de pijn niet voelt en problemen aan de voeten in dat geval snel verergeren. Wanneer je merkt dat je voet gezwollen is of een blaar ontstoken is, contacteer dan je dokter.

Bloedklonter

Bloedklonters die in aders van de voeten ontstaan, kunnen ervoor zorgen dat de bloedsomloop van de voeten naar het hart gestopt wordt, waardoor de voeten en enkels opzwellen. Bloedklonters kunnen oppervlakkig zijn (in de aders aan de huidoppervlakte) of dieper ontstaan (een aandoening die ook wel bekend is als een diepe veneuze trombose). 

Diepe bloedklonters kunnen één of meer van de primaire aders in de benen verstoppen. Zo’n klonter kan dodelijk zijn wanneer deze losschiet en zich naar het hart of de longen verplaatst. Wanneer je een zwelling in een van je benen opmerkt en deze gepaard gaat met pijn, lage koorts en mogelijk een verkleuring in het getroffen been, is het van levensbelang dat je meteen je dokter contacteert. Je kan namelijk een behandeling met anticoagulantia nodig hebben.

Hart-, lever- of nieraandoening

Soms kan een zwelling een probleem met je hart, lever of nieren aangeven. Enkels die ’s nachts zwellen, zouden een teken kunnen zijn van zout- en waterophoping veroorzaakt door het falen van de rechterzijde van het hart. Nieraandoeningen kunnen ook tot zwellingen in de voeten en enkels leiden. Wanneer de nieren niet optimaal werken, kunnen vloeistoffen zich opstapelen in het lichaam. Leveraandoeningen kunnen voor een verandering in de productie van een proteïne genaamd albumine zorgen. Albumine voorkomt dat het bloed zich van de bloedvaten naar het omliggende weefsel kan ontsnappen.

Een onvoldoende productie van albumine kan dus leiden tot een verlies van vloeistoffen. Dat zorgt ervoor dat er meer vocht vastgehouden wordt in de voeten en enkels, maar soms ook in de buik en borstkas. Wanneer de zwelling gepaard gaat met andere symptomen zoals vermoeidheid, verlies van de eetlust of gewichtstoename, raadpleeg dan je dokter. Wanneer inademen pijnlijk of moeilijk wordt of wanneer je druk of gewicht voelt op je borst, bel dan een ambulance.

Bijwerkingen van medicatie

Heel wat verschillende soorten medicatie kunnen als bijwerking zwellingen in de voeten en enkels tot gevolg hebben. Wanneer je vermoedt dat de zwelling een gevolg is van de medicatie die je neemt, consulteer dan je dokter. Desondanks kan het, met de voordelen die de medicatie meebrengt in het achterhoofd, niet slecht zijn om een beetje zwelling te tolereren. Wanneer je echter last hebt van een serieuze zwelling of ontsteking, kan je dokter je aanraden van medicatie te veranderen of de dosis aan te passen.