Een koolhydraatarm dieet en intellectuele prestaties en emoties

24 april 2020
Koolhydraatarme diëten zijn een van de meest gebruikte voedingsstrategieën geworden. Het is echter belangrijk om daarbij rekening te houden met de intellectuele en emotionele effecten van deze diëten. Ontdek ze hier!

De fysieke voordelen van een dieet met weinig koolhydraten, ook bekend als een koolhydraatarm dieet, zijn redelijk bekend bij iedereen die geïnteresseerd is in voeding en gewichtsverlies. Weet je echter hoe deze diëten je beïnvloeden op cognitief en emotioneel niveau? Zijn ze echt duurzaam op de lange termijn?

Het lichaam kan inderdaad glucose uit elke macronutriënt halen: koolhydraten, vetten of eiwitten. Als het echter geen koolhydraten gebruikt, dan is de efficiëntie waarmee dit gebeurt veel lager. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor het functioneren van de hersenen.

Een koolhydraatarm dieet

‘Koolhydraatarme’ diëten verwijzen naar diëten waarin iemand minder dan 30% van zijn totale hoeveelheid energie haalt uit voedingsmiddelen die rijk zijn aan koolhydraten. In de afgelopen jaren zijn ze de meest gebruikte voedingsstrategie geworden voor het verliezen van lichaamsvet.

De reden voor het wijdverbreide gebruik tegen obesitas ligt in het belang van de rol van koolhydraten bij de accumulatie van lichaamsvet (Spaanse link).

Er zijn echter andere oplossingen die, in plaats van koolhydraten te verbieden, proberen om hun inname te matigen en de glycemische index te beïnvloeden.

Lees ook:
6 trucs om je koolhydraatinname te verminderen

Koolhydraatarm dieet en intellectuele prestaties

Vrouw met lichtgevende hersenen

De hersenen zijn het meest veeleisende orgaan van het menselijk lichaam vanwege de complexiteit ervan. Hoewel het menselijk brein slechts 2% van het totale gewicht van het lichaam vertegenwoordigt, verbruikt het 20-30% van de hoeveelheid energie die je dagelijks verbruikt.

Het is dus een zeer veeleisend orgaan dat, mede vanwege zijn grotere energie-behoefte, vooral koolhydraten als belangrijkste energiebron gebruikt.

Verschillende onderzoeken hebben geconcludeerd dat een koolhydraatarm dieet een negatieve invloed heeft op de uitvoering van cognitieve taken met betrekking tot leren, aandacht en geheugen. Het lijkt er echter op dat dit alleen op korte termijn gebeurt.

Toch is het ook zo dat niet veel mensen ze lang kunnen volgen. Op de lange termijn, wanneer het niet eten van koolhydraten een levensstijl wordt, lijkt het erop dat verschillende aanpassingen plaatsvinden die de energieproductie van aminozuren, de bouwstenen van eiwitten, en vetzuren efficiënter maken.

De meeste langetermijnstudies hebben dus geen verminderde cognitieve functie aangetoond. Aan de andere kant, wanneer we praten over mensen met reeds bestaande cognitieve stoornissen, lijkt het dat een koolhydraatarm dieet gunstig kan zijn.

Dit komt, omdat de hersenen van Alzheimer-patiënten hun vermogen verliezen om glucose als energiebron te gebruiken, waardoor het cognitieve nadeel nog groter wordt. In de vroege stadia van de ziekte kunnen de hersenen van de patiënt echter ketonlichamen gebruiken voor energie. Dit zijn stoffen die afkomstig zijn van de mobilisatie en afbraak van vetzuren.

Het lijkt er dus op dat een koolhydraatarm dieet het cognitieve functioneren van mensen met een lichte beperking verbeteren. De resultaten van een voorlopig klinisch onderzoek gepubliceerd door het Journal of Alzheimer’s Disease in april 2019 tonen dit aan. Deze voedingsrichtlijnen zijn echter in de loop van de tijd moeilijk vol te houden.

Lees ook:
Microbiota toegankelijke koolhydraten (MAC’s)

Wat gebeurt er op emotioneel niveau?

In dit geval gebeurt het tegenovergestelde. Koolhydraatarme diëten hebben geen negatieve invloed op de emotionele toestand op de korte termijn, maar mogelijk wel op de lange termijn.

Terwijl koolhydraten de serotonineniveaus in de hersenen verhogen, verminderen eiwitten en vetten deze. Dit dieet zou dus tot verlaagde serotoninespiegels in de hersenen kunnen leiden. Dit kan zich vertalen in:

  • verminderde energieniveaus
  • hunkeren naar suiker
  • gevoelens van verdriet
  • depressie

Aanhankelijkheid van koolhydraatarme diëten

voeding voor de hersenen

 

Tot slot is het belangrijk om op te merken dat mensen het moeilijk vinden om zich aan koolhydraatarme diëten te houden. Dit heeft verschillende redenen zoals:

  • Het niet consumeren van koolhydraten druist in tegen gevestigde sociale patronen. In de westerse cultuur zijn granen, knollen, fruit en groenten belangrijke voedingsmiddelen. Daarom kan het niet consumeren ervan moeilijk zijn en kan het dieet falen. Bij mensen heeft voedsel een sociale functie waaraan koolhydraatarme diëten vaak niet kunnen voldoen.
  • Het beperken van je consumptie van koolhydraten beperkt ook het beschikbare voedsel. Deze diëten zijn zo beperkend dat ze ervoor zorgen dat mensen vaak in monotone en niet-duurzame voedingsrichtlijnen vallen.
  • Zoals je hebt gezien, kunnen koolhydraatarme diëten je humeur beïnvloeden. Ook hebben mensen soms voedsel nodig om hun emoties te reguleren, en dit is onmogelijk met dit soort dieet.

Dus, behalve in uitzonderlijke gevallen en ongeacht hun theoretische fysieke voordelen, lijkt het dat een streng koolhydraatarm dieet geen gezond alternatief is.

Ze verminderen mogelijk de intellectuele prestaties op korte termijn. Daarnaast kunnen ze een negatieve invloed op de emotionele toestand hebben en is het dieet moeilijk te volgen.

Het is daarom een goed idee om weg te blijven van zeer restrictieve diëten en gezond te eten. Onthoud ook dat, ongeacht de voordelen die je ermee kunt behalen, het beste ‘dieet’ er een is die je gemakkelijk kunt volgen.