Oorzaken en kenmerken van een cold shock

De reactie op een shock door te koud water is een typisch proces in de zomer. Het kan leiden tot licht ongemak, maar ook tot de dood.
Oorzaken en kenmerken van een cold shock

Laatste update: 15 mei, 2021

De reactie van een cold shock is een cardiorespiratoire reactie die ook verband houdt  met het spijsverteringssysteem en de hersenirrigatie. In het artikel van vandaag leggen we uit waarom dit gebeurt.

Deze aandoening houdt vaak verband met het spijsverteringsproces, hoewel de belangrijkste oorzaak een tekortkoming in de doorbloeding van de hersenen is. In feite is het een gevolg van de onderdompelingsreflex, bepaald door het temperatuurverschil tussen het lichaam en het water waarin een persoon terechtkomt.

Dit proces komt vaker voor tijdens de zomer en houdt rechtstreeks verband met de plotselinge temperatuurverandering die optreedt wanneer je het water ingaat. De bloedvaten verwijden zich als gevolg van de warmte en de zon door een mechanisme dat de lichaamstemperatuur binnen de normale grenzen probeert te houden.

Vasodilatatie voert de lichaamswarmte af en houdt samen met zweten de temperatuur binnen het normale bereik.  De plotselinge vasoconstrictie leidt dus tot een cold shock-reactie wanneer je plotseling water ingaat dat kouder is dan je lichaam.

Oorzaken en kenmerken van een cold shock en het verband met het spijsverteringskanaal

Wat veroorzaakt precies de reactie van een cold shock?

Het voedsel dat we eten vermengt zich met maagsappen door middel van peristaltische bewegingen tijdens het verteringsproces. Dit proces vereist een grote toevoer van bloed. Het dwingt dus de herverdeling van de bloedstroom en bevordert het spijsverteringsgedeelte, ten koste van andere organen of systemen.

Onthoud dat het spijsverteringsproces niet het belangrijkste element is bij het verschijnen van hydrocutie, maar eerder de ‘onderdompelingsreflex’.

Een cold shock-reactie komt veel in de zomer voor

De onderdompelingsreflex

De onderdompelingsreflex treedt op wanneer het lichaam, vooral het hoofd, in het water komt. Het hangt af van het verschil tussen de temperatuur van het lichaam en het water en van de abruptheid van de onderdompeling.

Het gebeurt meestal omdat er een afname van de hartslag en herverdeling van bloed is door de samentrekking van bloedvaten, vooral die in de huid. Dit gebeurt op zijn beurt om te zorgen voor voldoende toevoer van bloed en zuurstof naar de hersenen en om een plotselinge verandering van de lichaamstemperatuur te voorkomen.

De onderdompelingsreflex is vrij duidelijk bij kinderen. Ook worden mensen die er bijzonder gevoelig voor zijn duizelig. Verder kan het leiden tot syncope en zelfs een plotselinge dood door hartstilstand.

Ons lichaam regelt de aankomst van bloed en zuurstof in de hersenen en vermindert zo de toevoer naar andere organen en weefsels. Hartstilstand kan optreden en leidt tot plotselinge dood of verdrinking wanneer de afname van de bloed- en zuurstoftoevoer naar het hart plotseling en aanzienlijk is

De reactie van cold shock en het proces van spijsvertering

De spijsvertering is een proces waarbij voedselcomponenten worden gescheiden in kleinere, verteerbare moleculen. Deze moleculen gaan in eerste instantie naar de dunne darm voor de heropname van voedingsstoffen.

De tijd die nodig is om de spijsvertering te voltooien, varieert van persoon tot persoon en heeft te maken met de hoeveelheid en het soort voedsel dat wordt ingenomen. Bijvoorbeeld, overvloedige maaltijden met een hoog vetgehalte hebben meer tijd nodig om te verteren. De opname van groenten,  fruit en enkelvoudige koolhydraten versnelt het spijsverteringsproces.

De tijd dat ons voedsel in de maag zit, veroorzaakt de herverdeling van de bloedstroom en kan variëren van enkele minuten tot enkele uren. Dit is verantwoordelijk voor het gevoel van sufheid dat we soms ervaren na het eten. Dit komt door de afname van de hoeveelheid zuurstof die de hersenen bereikt.

We kunnen zeggen dat een cold shock-reactie optreedt wanneer iemand het verteringsproces niet heeft voltooid en in een zwembad duikt waar de temperatuur aanzienlijk verschilt met die van zijn lichaam. Deze onderdompelingsreflex kan licht ongemak veroorzaken of zelfs dood door een hartstilstand.

Symptomen van een cold shock

  • Oorsuizen
  • Wazig zicht
  • Rillingen
  • Misselijkheid
  • Braken
  • Verlies van bewustzijn
Duizeligheid is een van de symptomen als je plotseling met koud water in contact komt terwijl je lichaam heet is

Preventieve maatregelen

  • Respecteer de tijden die je nodig hebt voor je spijsvertering voordat je in een grote hoeveelheid water duikt.
  • Onthoud dat deze tijd varieert afhankelijk van de hoeveelheid en samenstelling van het geconsumeerde voedsel. Dit bepaalt namelijk de benodigde tijd.
  • Vermijd het soort intense fysieke activiteit waardoor je lichaamstemperatuur stijgt. Dit is voornamelijk om de temperatuur zo dicht mogelijk bij die van het water te houden.
  • Vermijd plotselinge duiken. Probeer eerst je onderarmen, schouders, gezicht, nek en buik nat te maken met een kleine hoeveelheid water. Dit is om de temperatuur van je lichaam in evenwicht te brengen met die van het water voordat je erin duikt.
  • Vermijd het innemen van koude dranken na een intense fysieke activiteit. Deze kunnen namelijk leiden tot hydrocutie.

Behandeling van cold shock

Reanimatie kan nodig zijn

Zoals gewoonlijk kan kennis en preventie van cruciaal belang zijn als het gaat om de reactie op een cold shock. Je moet dus alle bovengenoemde risicofactoren vermijden.

Trek de persoon uit het water en droog hem om te proberen zijn normale lichaamstemperatuur terug te brengen als de reactie op een cold shock al plaatsvindt. Voer reanimatie uit totdat de gezondheidsdiensten zijn gearriveerd, indien er sprake is van syncope of hartstilstand. Ook interessant voor jou

Hoe moet je een baby reanimeren?
Gezonder LevenRead it in Gezonder Leven
Hoe moet je een baby reanimeren?

Weet jij hoe je een baby moet reanimeren? In dit artikel lees je hoe je het moet doen in noodgevallen, voordat de ambulance is gearriveerd.



  • Boland M. Human digestion–a processing perspective. J Sci Food Agric. 2016 May;96(7):2275-83. doi: 10.1002/jsfa.7601. Epub 2016 Feb 5. PMID: 26711173.
  • Shattock MJ, Tipton MJ. ‘Autonomic conflict’: a different way to die during cold water immersion? J Physiol. 2012 Jul 15;590(14):3219-30. doi: 10.1113/jphysiol.2012.229864. Epub 2012 Apr 30. PMID: 22547634; PMCID: PMC3459038.
  • Giezenaar C, Lange K, Hausken T, Jones KL, Horowitz M, Chapman I, Soenen S. Acute Effects of Substitution, and Addition, of Carbohydrates and Fat to Protein on Gastric Emptying, Blood Glucose, Gut Hormones, Appetite, and Energy Intake. Nutrients. 2018 Oct 7;10(10):1451. doi: 10.3390/nu10101451. PMID: 30301241; PMCID: PMC6213197.