Neurogluten: gluten en neurologische aandoeningen

09 oktober, 2020
Gluten bevorderen een ontstekingstoestand bij mensen met een veranderde gevoeligheid voor eiwitten, waardoor neurologische aandoeningen kunnen optreden. Wat zegt onderzoek hierover?

De consumptie van gluten wordt in bepaalde gevallen geassocieerd met meer symptomen van bepaalde neurologische aandoeningen. Vooral bij coeliakie is dit eiwit in staat bepaalde delen van de hersenschors te beschadigen. Dit kan op zijn beurt de volgende aandoeningen veroorzaken:

  • migraine
  • multiple sclerose
  • epilepsie veroorzaken

Deze voedingsstof is echter niet voor iedereen gevaarlijk. Alleen degenen met een veranderde gevoeligheid ervoor zijn vatbaar voor het ontwikkelen van deze ziekten door het consumeren van gluten.

Gluten en epilepsie

Epilepsiepatiënten hebben een veranderde gevoeligheid voor gluten, volgens een artikel gepubliceerd in de Journal of Neurology (Engelse link). Onderzoekers weten echter niet precies of de aandoening zelf het eiwitmetabolisme verandert, of dat het het veranderde metabolisme is dat ervoor zorgt dat deze neurologische aandoening optreedt.

Wat ze wel zeker weten is dat het voor patiënten met epilepsie het beste is om hun inname van voeding die deze voedingsstof bevat, te beperken. Het ketogeen dieet bijvoorbeeld wordt geassocieerd met een aanzienlijke vermindering van de frequentie van aanvallen.

Lees ook:
Wat is een epileptische aanval en wat moet je doen?

Gluten en neurologische aandoeningen zoals epilepsie

Multiple sclerose en de consumptie van gluten

Sommige onderzoekers associëren multiple sclerose ook met de consumptie van gluten. Studies die tot nu toe gedaan zijn laten echter geen duidelijk verband met sterk bewijs zien.

Een artikel gepubliceerd in het blad Multiple Sclerosis and Related Disorders (Engelse link) geeft informatie over de invloed van glutenconsumptie op de ontwikkeling van de ziekte en werkt in detail een pathofysiologisch model uit. We hebben echter meer complexe studies nodig om de relatie te bevestigen.

Ontsteking, gluten en neurologische aandoeningen

In de afgelopen jaren hebben onderzoekers consequent aanbevolen dat bepaalde mensen gluten uit hun dieet zouden moeten verwijderen.

Dit advies is gebaseerd op het feit dat het eiwit bij bepaalde mensen met een veranderde gevoeligheid in staat is om een inflammatoire toestand in de darm op te wekken. Dit kan dysbiose veroorzaken, ook wel schade aan de microbiota genoemd.

Onderzoekers weten zeker dat er een verband is tussen de microbiota en de geestelijke gezondheid, via de darm-hersen-as. Deze relatie heeft geleid tot het vermoeden dat inname van het eiwit schade zou kunnen veroorzaken wat betreft het bevorderen van neurodegeneratieve ziekten.

Niet iedereen hoeft echter de consumptie van gluten te verminderen. Bij mensen die het op de juiste manier kunnen metaboliseren, veroorzaakt dit eiwit geen aanwijsbare schade. Er is tenminste geen bewijs van het tegendeel.

Dit artikel vind je vast ook interessant:
Microbiota toegankelijke koolhydraten (MAC’s)

Moet je koolhydraten uit je dieet schrappen

Het gevaar van het verwijderen van gluten uit je dieet

Het elimineren van gluten uit je dieet brengt bepaalde risico’s met zich mee voor degenen die niet aan een gewijzigde gevoeligheid lijden.

Als je namelijk stopt met het eten van dit eiwit, stopt je lichaam met het produceren van de enzymen die nodig zijn om het te metaboliseren. Dit veroorzaakt op middellange termijn een intolerantie, waardoor het later niet meer gegeten kan worden.

Om deze reden raden we je af om je glutenconsumptie te verminderen, tenzij je arts het aanbeveelt. Op dit moment is er geen bewijs dat deze stof bij gezonde mensen zonder gevoeligheid voor gluten ontstekingen veroorzaakt.

Er zijn ook geen rigoreuze wetenschappelijke studies die deze voedingsstof in verband brengen met het verschijnen of verergeren van een aandoening, anders dan epilepsie. In dit specifieke geval profiteert de patiënt bijvoorbeeld van het ketogeen dieet, niet alleen van de afwezigheid van gluten in hun dieet.

De relatie tussen consumptie van gluten en neurologische aandoeningen is onduidelijk

Gluten zijn een groep eiwitten die niet schadelijk is voor een groot deel van de bevolking. Daarom zijn er geen redenen om het verbruik te verminderen. Bij personen met een gewijzigde gevoeligheid voor dit eiwit kunnen gluten echter een inflammatoire toestand bevorderen die schadelijk is voor de gezondheid.

In deze gevallen moet je je inname van deze voedingsstof beperken. Maar zelfs in deze gevallen is het verband tussen de consumptie van gluten en neurologische aandoeningen niet duidelijk. Er bestaat controverse in de wetenschappelijke literatuur als het om dit onderwerp gaat.

Het concept van neurogluten, dat het eiwit koppelt aan een verhoogd risico op neurologische aandoeningen, heeft meer onderzoek nodig om definitieve claims te kunnen maken.

Er is echter geen bewijs om aan te nemen dat het eiwit in staat is om een inflammatoire toestand op te wekken bij mensen zonder eerdere gevoeligheid voor gluten. De inflammatoire eigenschappen worden toegeschreven aan de hoge consumptie van enkelvoudige suikers en transvetten. 

  • Julian T., Hadjivassiliou M., Zis P., Gluten sensitivity and epilepsy: a systematic review. J Neurol, 2019. 266 (7): 1557-1565.
  • Thomsen HL., Jessen EB., Passali M., Frederiksen JL., The role of gluten in multiple sclerosis: a systematic review. Mult Scler Relat Disord, 2019. 27: 156-163.