Kenmerken, typen en functie van lipiden

02 november, 2020
De functie van lipiden is belangrijk voor ons lichaam. Ze zijn niet alleen een energiereserve, maar grijpen ook in bij het transport van bepaalde voedingsstoffen. Dus hoe classificeren we ze?

De functie van de lipiden is belangrijk omdat deze invloed hebben op onze algehele gezondheid. Ze zijn niet alleen belangrijk als energiereserve voor het lichaam, maar ze grijpen ook in bij andere essentiële processen zoals het transport van voedingsstoffen en de regulering van de lichaamstemperatuur.

Deze stoffen zijn divers en zijn afkomstig uit verschillende bronnen. Ze staan ook bekend om de rol die ze spelen als het gaat om het voeden van levende wezens. Dit komt omdat ze essentieel zijn voor de assimilatie van vitaminen en voor het optimaal functioneren van de stofwisseling.

Wat zijn dan precies de lipiden? Wat is hun functie? Misschien heb je er wel eens eerder van gehoord in de context van gezondheid en voeding en wilt je dit misschien beter begrijpen. We vertellen je er hieronder meer over.

Wat is de functie van lipiden

Lipiden zijn een groep biologische moleculen die ingrijpen in relevante lichaamsprocessen. Ze maken deel uit van het celmembraan en vormen de basis voor de productie van hormonen. Ze zijn vooral verantwoordelijk voor de opslag van energie.

Bovendien bestaan ze uit koolstof en waterstof en bevatten ze in ook kleinere hoeveelheden zwavel, stikstof en fosfor. In ieder geval is hun belangrijkste kenmerk dat ze onoplosbaar zijn in water en dat ze een van de belangrijkste energiereserves van het lichaam vormen.

De term “lipide” wordt vaak gebruikt om te verwijzen naar ‘vet’, maar niet alle lipiden zijn vetten. Alle vetten zijn daarentegen wel lipiden. Er zijn dus verschillende soorten lipiden en deze worden geclassificeerd op basis van hun fysieke eigenschappen en functies.

Een afbeelding van lipiden

Soorten lipiden

Zoals in een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Biochimica et Biophysica Acta (Engelse link) wordt uiteengezet, groepeert de term “lipiden” verschillende verbindingen die relevante biologische functies hebben. Daarom is het belangrijk om hun classificatie te begrijpen als we het over deze stoffen hebben. Welke soorten lipiden zijn er?

Fosfolipiden

Deze bestaan uit ketens van vetzuren, fosfaat en glycerol. Ze vormen hydrofobe structuren, wat betekent dat ze water afstoten. Hun belangrijkste functie is de vorming van celmembranen.

Daarnaast voeren ze ook andere handelingen uit, zoals de vertering van andere vetten in de dunne darm. Het lichaam is in staat om alle benodigde fosfolipiden zelf op te wekken.

Cholesterol

Dit is een essentieel molecuul. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, is het niet altijd slecht en maakt het deel uit van de celmembranen. Bovendien is het de voorloper van verschillende stoffen, zoals bepaalde vitaminen en hormonen zoals steroïden.

Zo is een bepaalde hoeveelheid cholesterol essentieel voor het goed functioneren van het lichaam. Te veel cholesterol kan echter leiden tot ophoping in de bloedvaten. Dit kan een probleem zijn omdat er een groter risico is op hartaanvallen of ischemische problemen wanneer de bloedvaten verstopt raken.

Glycolipiden

Deze vetten bevatten ook suikermoleculen in hun structuur. Hun belangrijkste functie heeft betrekking op het immuunsysteem. Ze bevinden zich aan de buitenkant van het celmembraan en fungeren als een signaal voor het celmembraan.

Triglyceriden

Deze bestaan uit vet en alcohol. Het zijn de moleculen waarin overtollige energie of suikers in het lichaam worden omgezet. Net als bij cholesterol heeft een teveel aan triglyceriden de neiging om zich op te hopen in de bloedvaten en in de rest van het lichaam. Daarom kunnen hoge niveaus leiden tot gezondheidsproblemen.

Triglyceriden spelen een belangrijke rol in de energiereserve van het lichaam

Misschien ook interessant:
Hoeveel vlees mag je per week eten?

Steroïden

Dit zijn moleculen die bestaan uit cholesterol en hormonen. Enkele voorbeelden zijn testosteron en oestrogeen. Bovendien hebben ze cholesterol nodig om in het lichaam gesynthetiseerd te worden. Ze vervullen met name regulerende en activerende functies.

Wat is de functie van lipiden in het lichaam?

Afhankelijk van hun type voeren lipiden veel essentiële lichaamsfuncties uit. Volgens een publicatie in Moleculaire Biologie van de Cel (Engelse link) zijn dit structurele of signalerende functies. We zullen hieronder een aantal van de belangrijkste functies nader toelichten.

Energiereserve is de belangrijkste functie van lipiden

De belangrijkste functie van deze stof is als lichaamsreserve. Een gram vet kan 9 kilocalorieën aan het lichaam leveren. Wanneer een persoon een overmaat aan suikers in zijn lichaam heeft, worden deze opgeslagen in de vorm van vetophopingen. Ze worden gebruikt wanneer andere energiebronnen, zoals koolhydraten, ontbreken.

Structuurvorming

Sommige lipiden vormen belangrijke structuren in het lichaam. De celmembranen zijn hiervan het belangrijkste voorbeeld. Ze bestaan uit een specifiek type lipide; ze zijn op hun beurt essentieel voor de vorming en bescherming van de cel.

Cellulaire communicatie is een functie van lipiden

Cellen communiceren met elkaar via verschillende stoffen die als signaal fungeren, zoals vitaminen, hormonen en glycolipiden. Hun functie is het reguleren van verschillende afscheidingen en lichamelijke reacties.

Een afbeelding van rode bloedcellen

Lees ook:
Wat moet je eten om je hart gezond te houden?

Transport is een andere belangrijke functie van lipiden

Er zijn lipiden die fungeren als transporteur voor andere stoffen in het hele lichaam, zoals voedingsstoffen. Over het algemeen wordt deze functie uitgevoerd in combinatie met galzuren en lipoproteïnen.

Thermische regulering

De vetafzettingen die zich onder de huid en rond de organen ophopen, doen dienst als bescherming tegen kou. Het vet houdt de warmte vast en houdt zo het lichaam warm.

Slotopmerkingen over de functie van lipiden

De soorten en functies van lipiden zijn gevarieerd en complex, hoewel deze organische verbindingen over het algemeen essentieel zijn voor het leven. Ook zijn ze tot op zekere hoogte bepalend voor het goed functioneren van het lichaam. Een aantal van deze stoffen zijn echter schadelijk in overmaat.

Zoals je kunt zien, moet je proberen gezonde leefgewoonten aan te nemen en te behouden, vooral als het gaat om voeding. Plan ook regelmatig medische controles in. Een medische behandeling is vaak noodzakelijk als de niveaus abnormaal zijn. 

  • Ahmed S, Shah P, Ahmed O. Biochemistry, Lipids. [Updated 2020 May 19]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK525952/
  • National Research Council (US) Committee on Diet and Health. Diet and Health: Implications for Reducing Chronic Disease Risk. Washington (DC): National Academies Press (US); 1989. 7, Fats and Other Lipids. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK218759/
  • Serrano Maddelainne H, Calle R, Valeria V. LIPIDOS: CARACTERISTICAS PRINCIPALES Y SU METABOLISMO.
  • Basdevant A. Steroids and lipid metabolism: mechanism of action. Int J Fertil. 1992;37 Suppl 2:93-97.
  • Küllenberg D, Taylor LA, Schneider M, Massing U. Health effects of dietary phospholipids. Lipids Health Dis. 2012;11:3. Published 2012 Jan 5. doi:10.1186/1476-511X-11-3
  • Muro E, Atilla-Gokcumen GE, Eggert US. Lipids in cell biology: how can we understand them better?. Mol Biol Cell. 2014;25(12):1819-1823. doi:10.1091/mbc.E13-09-0516
  • Berg JM, Tymoczko JL, Stryer L. Biochemistry. 5th edition. New York: W H Freeman; 2002. Chapter 12, Lipids and Cell Membranes. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21199/
  • Sunshine H, Iruela-Arispe ML. Membrane lipids and cell signaling. Curr Opin Lipidol. 2017;28(5):408-413. doi:10.1097/MOL.0000000000000443