De mazelen tijdens de zwangerschap

De mazelen hebben tijdens de zwangerschap brengt voor de moeder en de foetus een aantal risico's met zich mee. Het is daarom belangrijk om te weten hoe de ziekte ontstaat en wat je kunt doen om deze te voorkomen.
De mazelen tijdens de zwangerschap

Laatste update: 18 februari, 2021

De mazelen is een besmettelijke luchtwegaandoening die fataal kan zijn. De mazelen tijdens de zwangerschap vormen een bedreiging voor de gezondheid van de moeder en de foetus, omdat het het risico op vroeggeboorte, miskraam en misvormingen bij de baby verhoogt.

Hoewel je de ziekte door vaccinatie kunt voorkomen en hoewel het sterftecijfer als gevolg van mazelen de afgelopen 10 jaar met 80% is gedaald, waren er in 2017 110.000 sterfgevallen, voornamelijk onder kinderen jonger dan 5 jaar.

Wat is mazelen?

Mazelen is een ziekte die door een virus in de paramyxovirusfamilie wordt veroorzaakt (Engelse link). Dit virus reproduceert in de neus en keel van mensen en wordt overgedragen door hoesten of niezen.

Het virus kan in de lucht blijven of op een oppervlak terechtkomen, waar het enkele uren actief blijft en zich naar mensen kan verspreiden die ermee in aanraking komen.

Symptomen

De symptomen van de mazelen verschijnen 10-14 dagen na blootstelling aan het virus en ze manifesteren zich op verschillende manieren. De symptomen zijn onder andere de volgende:

  • Koorts
  • Hoest en keelpijn
  • Rinitis
  • Bindvliesontsteking
  • Vlekken in de mond, de zogenaamde koplikse vlekken (Spaanse link)
  • Huiduitslag over het hele lichaam

Deze symptomen treden in twee fasen op. Eerst komen de griep- of verkoudheidssymptomen zoals koorts, hoest en oogpijn. Na twee of drie dagen begint er uitslag op de huid en in de mond te verschijnen. Na een paar dagen verspreidt de uitslag zich over het lichaam.

De mazelen zijn vanaf de eerste dagen dat griepachtige symptomen optreden en tot 4 dagen nadat de uitslag optreedt besmettelijk. Zonder complicaties duurt de ziekte ongeveer 10 dagen.

Mazelen complicaties

Een grafische weergave van het mazelenvirus in de bloedbaan

Aanvankelijk krijg je bij mazelen verkoudheid en griepsymptomen, zoals onder andere koorts, hoest en oogirritatie. Naarmate het vordert, leidt dit echter tot meer complicaties. De meestvoorkomende complicaties van mazelen zijn onder andere:

  • Diarree
  • Longontsteking
  • Encefalitis
  • Zweren op het hoornvlies

Een minder vaak voorkomend geval is panencefalitis, die optreedt wanneer het virus zich in de hersenen nestelt. Daar blijft het passief voor perioden van 4 tot 8 jaar.

Uiteindelijk vordert het virus en wordt het actief, wat tot ernstige neurologische problemen leidt die tot persoonlijkheidsstoornissen en motorische problemen leiden en uiteindelijk de dood kunnen veroorzaken.

Mazelen tijdens de zwangerschap

Zwangere vrouwen die nog nooit de mazelen hebben gehad of die niet zijn gevaccineerd, zijn vatbaar voor deze infectie. Dr. Neil Silverman, een bestuurslid van het Center for Fetal Medicine and Women’s Ultrasound in Los Angeles, Californië, waarschuwt dat de symptomen van mazelen tijdens de zwangerschap vaak ernstiger zijn.

De mazelen kan gevolgen voor de foetus en de zwangerschap hebben. De belangrijkste risico’s voor de baby en de zwangerschap zijn onder andere de volgende:

  • Vroeggeboorte
  • Miskraam
  • Encefalitis
  • Blindheid
  • Doofheid
  • Fysieke misvormingen

Als een vrouw de mazelen krijgt, dan kunnen artsen haar met een injectie van antilichamen behandelen die immunoglobulineserum worden genoemd, waardoor de symptomen minder ernstig worden. Artsen dienen immunoglobulineserum binnen 6 dagen na infectie toe te dienen.

Risico’s van vaccinatie bij zwangere vrouwen

Arts met een vaccin

Het mazelenvaccin bevat het actieve virus en mag daarom niet aan zwangere vrouwen worden toegediend, aangezien het als de vaccinatie in de volgende perioden wordt uitgevoerd op de baby kan worden overgedragen:

  • Vanaf 6 maanden voor de zwangerschap.
  • Tijdens de zwangerschap.
  • Binnen 30 dagen na de geboorte als de baby borstvoeding krijgt.

Het krijgen van het mazelenvaccin kan het risico op het oplopen van de ziekte namelijk met wel 90% verminderen. Het is echter belangrijk om de risico’s tijdens de zwangerschap in te schatten.

Als een vrouw is gevaccineerd of eerder mazelen heeft gehad, dan gaan haar antilichamen via de moedermelk naar de baby, dus als de baby geïnfecteerd raakt, dan is het erg mild.

Als een vrouw echter tijdens de borstvoeding wordt geïnfecteerd, dan kan ze de ziekte aan de baby doorgeven en het is erg gevaarlijk, omdat het hoogste aantal sterfgevallen door mazelen bij zuigelingen die borstvoeding geven voorkomt – zegt dr. José Tessone van het Center for Integral Gynecology in Mexico.

Inenting

Het mazelenvaccin wordt vanaf de leeftijd van 12 maanden aanbevolen met een tweede dosis 28 dagen later. Onderzoek toont namelijk aan dat het vaccin het risico op mazelen met 90% vermindert. In een aantal gevallen met volwassenen bevelen artsen echter hervaccinatie aan.

Toen vaccinatie tegen mazelen ongeveer 40 of 50 jaar geleden begon, moest het immuunsysteem het virus regelmatig bestrijden. Nu het virus zeldzamer is, kunnen mensen die tussen de jaren zestig en tachtig zijn gevaccineerd tegenwoordig vatbaarder voor de ziekte zijn,” zegt dr. Silverman.

De vaccinatie tegen mazelen voor of tijdens de zwangerschap moet echter de hierboven aangegeven richtlijnen volgen. We hopen dat we je met dit artikel meer informatie over het risico van de mazelen tijdens de zwangerschap hebben kunnen geven. Wellicht ook interessant voor jou

Wereld Meningitis Dag: een ziekte met een vaccin
Gezonder Leven
Lees het op Gezonder Leven
Wereld Meningitis Dag: een ziekte met een vaccin

Wereld Meningitis Dag wordt elke 24 april gevierd om enig licht te werpen op deze ziekte. Leer meer over meningitis en het vaccinatieprogramma.